Wpływ mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne młodzieży – poradnik dla rodziców

Jak media społecznościowe wpływają na nasze pociechy? To pytanie często pojawia się u rodziców, którzy chcą mieć wpływ na zdrowie psychiczne dzieci. Z jednej strony media społecznościowe mogą ułatwiać budowanie relacji i wzmacniać poczucie więzi. Z drugiej strony według badań korzystanie z mediów społecznościowych sprzyja osamotnieniu, niskiej samoocenie i uzależnieniu. W tym artykule przyjrzymy się, jak zapobiec skutkom nadmiernego korzystania z platform społecznościowych.

Czym jest uzależnienie od mediów społecznościowych?

Uzależnienie od mediów społecznościowych wielu osobom kojarzy się tylko z dużą ilością czasu spędzoną w internecie. Jednak jak podkreślają amerykańscy badacze, uzależnienie od korzystania z tego typu serwisów to stan, w którym korzystanie z platform internetowych staje się na tyle dominujące, że trudno nad nim zapanować. Skutkuje to częstym powracaniem do świata online i zaniedbywaniem innych aspektów życia.

Według badań naukowych opisanych w czasopiśmie Psychiatria ponad 27 proc. młodych ludzi nałogowo korzysta z Facebooka, a niski poziom uzależnienia od tej platformy zaobserwowano u blisko 66 proc. badanych. Z kolei badania CBOS pokazują, że aż 64 proc. osób z grupy ryzyka uzależnienia od internetu deklaruje codzienne korzystanie z mediów społecznościowych.

Warto pamiętać, że codzienne korzystanie z mediów społecznościowych nie musi oznaczać nałogu. Uzależnienie młodzieży od współczesnych mediów diagnozuje się m.in. za pomocą specjalnych kryteriów, opracowanych na podstawie klasyfikacji zaburzeń psychicznych DSM. Są to: większa ilość czasu spędzana w social mediach, gorsze samopoczucie gdy nie ma możliwości korzystania z portali społecznościowych, trudności z powstrzymaniem się przed korzystaniem z social mediów i zaniedbywanie innych sfer życia.

Wpływ social mediów na psychikę

Korzyści płynące z pojawienia się internetu są ogromne. Dostęp do sieci pozwala nam odkrywać świat, uczyć się online, rozmawiać z bliskimi na odległość i robić zakupy bez wychodzenia z domu. Za całą masą korzyści kryją się jednak zagrożenia, które mogą powodować problemy psychiczne nastolatków.

Korzystanie z mediów społecznościowych wiąże się u nastolatków m.in. z częstym porównywaniem i uzależnieniem samooceny od innych osób. Młode osoby porównują się z innymi użytkownikami pod kątem posiadanych rzeczy, sylwetki, ilości znajomych i prowadzonego stylu życia. Intensywne korzystanie z social mediów może sprawiać, że nastolatki zaczynają oceniać swoją wartość przez pryzmat popularności i akceptacji innych, co negatywnie wpływa na ich samoocenę i dobrostan psychiczny.

Negatywny wpływ mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne obejmuje m.in.:

• zaburzenia snu,
• nieadekwatną ocenę własnego wyglądu,
• niskie poczucie własnej wartości,
• pogorszenie relacji rówieśniczych,
• porównywanie się z influencerami,
• trudności w koncentracji i nauce,
• wzrost lęku,
• spadek zaangażowania.

Szczególnie niepokojące objawy obejmują też spadek nastroju, odsunięcie się od innych, a w dłuższej perspektywie myśli samobójcze. Tutaj istotna jest rola dorosłych, w tym rodziców i nauczycieli, którzy mogą zauważyć niepokojące objawy wpływu mediów na dzieci.

Cyberprzemoc – poważne zagrożenie dla dzieci i młodzieży

Istotnym zagrożeniem dla zdrowia psychicznego młodzieży i odporności psychicznej jest też cyberprzemoc, której doświadcza coraz więcej osób w sieci. Wielu nastolatków stara się stworzyć w swoich social mediach bezpieczną przestrzeń. Młodzi ludzie korzystający z aplikacji zazwyczaj spędzają czas w sieci ze swoimi znajomymi lub samotnie, oglądając filmy i przeglądając ulubione strony.

Jednak codzienne korzystanie z social mediów coraz częściej naraża dzieci na cyberprzemoc, czyli doświadczenie hejtu, poniżania, wyśmiewania i nękania. Osoby stosujące cyberprzemoc wobec innych użytkowników najczęściej chcą wpłynąć na ich poczucie własnej wartości, wywołać poczucie wstydu lub odrzucenia oraz zdobyć przewagę w grupie.

Dzieci i młodzież są szczególnie narażeni na konsekwencje hejtu w social mediach. Dla młodych użytkowników wizerunek jest bardzo ważny, dlatego doświadczenie hejtu w internecie jest dla nich szczególnie bolesne. Młode osoby pod wpływem przemocy mogą negować swoją wartość, porównywać się z innymi, a w skrajnych przypadkach doświadczyć trwałych zmian w samoocenie i relacjach z innymi.

Jak złagodzić wpływ social mediów na zdrowie psychiczne?

Częste korzystanie z mediów społecznościowych może prowadzić do uzależnienia. Zazwyczaj przyjmuje się, że spędzanie czasu w sieci powyżej 3-4 godzin dziennie w dużej mierze może prowadzić do pogorszenia zdrowia psychicznego młodzieży.

Negatywny wpływ mediów społecznościowych na zdrowie psychiczne młodzieży można złagodzić m.in. przez wsparcie emocjonalne. Badania amerykańskich naukowców wskazują, że oparcie w rodzicach i przyjaciołach może pomóc młodym ludziom zbudować poczucie własnej wartości, zmniejszyć poczucie samotności i poprawić umiejętności społeczne.

Kluczową rolę w łagodzeniu skutków korzystania z social mediów odgrywają też zdrowe nawyki. Rozmowy z bliskimi, sport, wyjścia do kina i czas spędzony z przyjaciółmi pomagają młodym ludziom zachować równowagę między światem online a rzeczywistością, poprawiają psychikę młodzieży oraz wzmacniają relacje społeczne.

Warto pamiętać, że media społecznościowe są integralną częścią życia młodzieży. Nie da się ich usunąć, a całkowite odcięcie młodych ludzi od internetu jest dziś praktycznie niemożliwe i niepożądane. Dlatego jeśli nasze dzieci spędzają w sieci zbyt dużo czasu, a ich dobrostan psychiczny się pogarsza, warto skonsultować się z dobrym psychologiem.

Fachowa pomoc psychologiczna dla dzieci w Klinice LMC

Zdrowie psychiczne nastolatków to obszar, w którym specjalizują się m.in. psycholodzy w Klinice LMC. W naszej klinice psycholog dziecięcy w Poznaniu diagnozuje problemy psychiczne dzieci i młodzieży w kontekście mediów społecznościowych i innych obszarów. Wykorzystujemy do tego certyfikowane narzędzia z Pracowni Testów Psychologicznych.

Każda wizyta w naszej klinice rozpoczyna się od dokładnej rozmowy w przyjaznej atmosferze. Nasz psycholog stara się zrozumieć rodziców i nastolatka, by jak najlepiej dobrać odpowiednie wsparcie.

W przypadku nadmiernego korzystania z mediów społecznościowych najczęściej korzystamy z psychoedukacji i rozmawiamy o alternatywnych metodach spędzania czasu. Oferujemy też terapię w nurcie psychodynamicznym i poznawczo-behawioralnym, które łagodzą negatywne skutki korzystania z internetu i wzmacniają poczucie własnej wartości. Rodzaj wsparcia jest dostosowany indywidualnie do potrzeb każdego pacjenta. Dlatego jeśli Twoje dziecko doświadcza skutków korzystania z mediów społecznościowych, serdecznie zapraszamy do kontaktu.

Bibliografia:

• Cudo, A., Misiuro, A., Kopiś-Posiej, N., Jaśkiewicz, M., & Misiuro, T. (2022). Funkcjonowanie poznawcze a nałogowe korzystanie z portali społecznościowych–przegląd badań. <cite>Psychiatria Polska</cite>, 56(3), 471-491.
• Serwis Informacyjny UZALEŻNIENIA nr 2 (106) 2024
• S.S. Luthar, Resilience in development, s. 754.