Czy perfekcjonizm jest dobry? To pytanie, które może budzić wiele kontrowersji. Perfekcjonizm jest cechą charakteru, która sprawia, że ludzie mają potrzebę wykonywanie wszystkiego idealnie, na sto procent. Zawsze chcą dać z siebie wszystko, osiągnąć najwyższy wynik i sprostać swoim bardzo wysokim standardom. Do pewnego momentu perfekcjonizm jest dobrą cechą, która zapewnia dążenie do sukcesu i doskonałości. Jednak nie zawsze. Poznaj pierwsze objawy nadmiernego perfekcjonizmu, które niekoniecznie prowadzą do ideału.
Czym różni się zdrowy perfekcjonizm od destrukcyjnego?
Zdrowy perfekcjonizm jest cechą charakteru, którą może posiadać każdy z nas. Polega on na stawianiu sobie ambitnych, ale realistycznych celów, takich jak systematyczna nauka, zrobienie prawa jazdy czy zmiana pracy na bardziej rozwojową. Jednocześnie osoby z dobrym poziomem perfekcji są w stanie zaakceptować drobne porażki i trudności, których nie da się uniknąć.
Nadmierny perfekcjonizm to postawa, która utrudnia osiągnięcie zamierzonych celów. W przeciwieństwie do dobrego poziomu, przesadny perfekcjonizm cechuje zbyt wysokie stawianie poprzeczki, silna potrzeba osiągnięć, brak akceptacji dla błędów i przekonanie, że wszystko musi się udać. Gdy osiągnięcie celu okaże się niemożliwe, osoby o chorobliwym perfekcjonizmie mają poczucie frustracji, niedoskonałości i słabości.
Jakie objawy wskazują, że dążenie do ideału szkodzi zdrowiu?
Zaburzenie perfekcjonizmu nie musi być widoczne od razu. Ambicje, dążenie do perfekcjonizmu i silne starania są chwalone przez wiele osób, w tym pracodawców. Niestety, takie osoby prócz sukcesów czują też zmęczenie i utratę siły. Kiedy więc powiedzieć sobie „stop”?
Objawy perfekcjonizmu na które warto zwrócić uwagę to:
- szybki spadek energii;
- odczuwanie negatywnych emocji;
- niechęć do pracy;
- unikanie przyjemności;
- silna potrzeba akceptacji.
Perfekcjonizm często może utrudniać życie z powodu dużej ilości czasu i energii, które są przeznaczane na dopracowanie każdego działania do perfekcji. Jednocześnie każde niepowodzenie lub porażka jest bardzo silnie przeżywane przez osobę perfekcjonistyczną, łączy się ze smutkiem, złością na samego siebie i gniewem. Dlatego ważna jest pomoc psychoterapeuty, który skutecznie pomoże poradzić sobie z perfekcjonizmem jako wadą. Praca nad tą cechą i zmniejszenie jej udziału w życiu może przynieść dużą ulgę i zmniejszyć poczucie wewnętrznego napięcia i stresu.
Uświadomienie sobie niepokojących sygnałów pozwoli perfekcjonistom uniknąć konsekwencji nadmiernych ambicji, takich jak depresja, nerwica czy choroby żołądka.
Dlaczego nadmierne wymagania wobec siebie prowadzą do wypalenia?
Problem dążenia do doskonałości jest szczególnie widoczny w pracy. Neurotyczny perfekcjonizm może doprowadzić pracowników do obsesyjnych myśli na punkcie swojej pracy, takich jak:
- nieuzasadnione poczucie prokrastynacji;
- nadmierne oczekiwania wobec siebie;
- ciągły lęk przed popełnieniem błędu;
- niezadowolenie z efektów swojej pracy;
- poczucie, że wysiłek nigdy nie jest wystarczający.
Napięcie spowodowane przez zaburzenie perfekcjonizmu może doprowadzić do wypalenia zawodowego, czyli stanu zmęczenia, utraty motywacji do pracy i poczucia obniżonej efektywności. Pracownik z wypaleniem zawodowym nie jest w stanie dobrze wykonywać swoich obowiązków, a każdy dzień to dla niego wyzwanie. Jednocześnie moralny perfekcjonizm wzmacnia jego poczucie winy i prowadzi do błędnego koła przekonań.
Nieleczony perfekcjonizm z wypaleniem zawodowym może doprowadzić do innych chorób, w tym do depresji. Wypalony pracownik, który nie zdaje sobie sprawy z problemu, jest też wyzwaniem dla firmy. Według badań osoby wypalone zawodowo są mniej skuteczne w swojej pracy. Dlatego to otoczenie powinno zwracać uwagę na nietypowe sytuacje w firmie, takie jak brak satysfakcji pracowników, częste nieobecności i spadek efektywności. Wczesne rozpoznanie problemu i wsparcie psychologa pozwoli pracownikom wyjść z problemu i na nowo czerpać radość ze swoich obowiązków.
Czy można nauczyć się odpuszczać bez poczucia winy?
Źródeł perfekcjonizmu często należy szukać w przeszłości, zwłaszcza w doświadczeniach z dzieciństwa i w wysokich wymaganiach stawianych przez rodziców. Takie pociechy najczęściej są zmuszane do nauki ponad siły, a za złe oceny spotyka je kara. Dlatego w dorosłym życiu perfekcjonista podejmuje wiele działań, żeby zadowolić innych ludzi.
Niestety, nadmierny wysiłek może doprowadzić do zmęczenia, frustracji a w skrajnych przypadkach nawet do depresji. Dlatego żeby zachować równowagę w życiu warto odpuścić wykonanie pewnych zadań i zaakceptować ewentualne porażki.
Żeby nauczyć się odpuszczać bez poczucia winy, warto zrozumieć, że w życiu często nie ma miejsca na dopracowanie wszystkich szczegółów. Dodatkowo warto dostrzec, że w nie wszystkie nasze działania warto angażować sto procent energii. Czynności takie jak przygotowywanie śniadania czy sprzątanie mogą być nieidealne i nie świadczy to o nas źle.
Dobrym sposobem na walkę z perfekcjonizmem jest także uświadomienie sobie, że oceny naszych działań nie są zero-jedynkowe, nie robimy czegoś dobrze albo źle, jest to dużo bardziej rozbudowana skala. Działania wykonane na 50% także są wartościowe i nie świadczą o naszym lenistwie lub zaniedbaniu.
Warto sobie odpuszczać niektóre aktywności i skupiać się na rzeczach, które są dla nas naprawdę ważne. Jeśli jednak dla kogoś problem z perfekcjonizmem jest na bardzo uciążliwy i ciężko z nim funkcjonować warto wówczas zgłosić się po pomoc do psychoterapeuty. Dzięki profesjonalnej pomocy można dogłębnie zrozumieć swój problem, jego przyczyny i go przepracować.
Kiedy warto poszukać pomocy terapeutycznej w walce z perfekcjonizmem?
Perfekcjonizm to cecha, która może pomóc w osiągnięciu sukcesu. Jednak zaburzenie perfekcjonizmu może skutecznie utrudnić dążenie do celu. Dlatego jeśli chcesz wiedzieć, czym jest zdrowy perfekcjonizm i jak nauczyć się osiągać sukcesy bez presji, najlepiej skonsultuj się z dobrym psychologiem. Doświadczony specjalista rozpozna problem pacjenta i powie, czy perfekcjonizm to choroba, co właściwie znaczy dążenie do celu i jak odpuszczać bez zbędnej presji.
Nasz psycholog w Poznaniu przeprowadzi test na perfekcjonizm i powie jak wpływa on na życie pacjenta. W trakcie wizyty nasz psycholog wyjaśni też:
- jakie są cechy perfekcjonizmu;
- czy perfekcjonizm to choroba;
- jak sobie radzić z perfekcjonizmem;
- jak stawiać sobie wyzwania możliwe do osiągnięcia;
- jak pokonywać trudności.
Dzięki profesjonalnej pomocy pacjenci potrafią zrozumieć swoje emocje i mogą prowadzić szczęśliwe życie. W naszej ofercie znajduje się m.in. psychoterapia w Poznaniu, konsultacje z lekarzem psychiatrą i diagnoza psychologiczna. Dlatego jeśli chcesz omówić problem nadmiernego perfekcjonizmu, zapraszamy do kontaktu.
Bibliografia:
- Kwarcińska, K., Sanna, K., Kamza, A., & Piotrowski, K. (2022). Perfekcjonizm w teorii i badaniach. Przegląd Psychologiczny, 65(3), 27-42.
- Hollender, M. H. (1965). Perfectionism. Comprehensive psychiatry, 6(2), 94-103.