Jak sprawdzić, czy dziecko bierze narkotyki? Co zrobić?

Jak sprawdzić, czy dziecko bierze narkotyki – to pytanie, które rodzice coraz częściej zadają psychologom w szkole i w poradni. Według raportu Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii do przyjmowania marihuany i haszyszu przyznało się aż 36% badanej młodzieży. Niestety, zażywanie narkotyków często wynika z innych problemów, takich jak depresja czy przemoc rówieśnicza. Dowiedz się, co zrobić, jeśli podejrzewasz swoje dziecko o przyjmowanie narkotyków.

Jakie subtelne sygnały w zachowaniu dziecka mogą wskazywać na używki?

Okres młodzieńczy to jeden z najbardziej burzliwych okresów w życiu człowieka. Nastolatek dojrzewa w tym czasie nie tylko biologicznie, ale także mentalnie i społecznie. Jest to zazwyczaj okres buntu, w którym nastolatek może sięgać po różne substancje, w tym narkotyki. Przez swoją trudną dostępność są rzadszym problemem niż alkohol i papierosy. Jednak według statystyk wciąż wiele grup nastolatków sięga po zakazane substancje, takie jak marihuana czy amfetamina.

Najczęstsze objawy zażywania narkotyków to:

• większa drażliwość;
• pobudzenie i nadpobudliwość;
• problemy z koncentracją i zmęczenie;
• konflikty w domu i z rówieśnikami;
• nagłe i długotrwałe niepowodzenia w szkole;
• porzucenie obowiązków;
• zamykanie się w sobie;
• wynoszenie pieniędzy z domu;
• apatyczność.

Objawy po narkotykach obejmują też zmiany w ciele, w tym zwężone źrenice po narkotykach, przekrwione oczy po narkotykach, częste krwawienia z nosa, nadwrażliwość na światło i zmiany skórne takie jak owrzodzenia. U osób przyjmujących narkotyki dożylnie mogą pojawić się też ślady po nakłuciach i spora ilość siniaków, które chcą ukryć nosząc np. ciepłe ubrania w lato.

Czy testy domowe na narkotyki są wiarygodne i etyczne?

W aptekach coraz częściej rodzice mogą kupić tzw. domowe testy na narkotyki. Są to specjalne narzędzia, które w prosty sposób pozwalają wykryć obecność m.in. amfetaminy, kokainy i marihuany. Jednym z najczęściej stosowanych testów są testy na narkotyki z moczu. Osoby poddane badaniu oddają swój mocz w domu do czystego pojemnika, w którym zanurza się specjalną płytkę. Po ok. 10 minutach można odczytać wynik.

Popularny jest też test na narkotyki przy wykorzystaniu śliny. Przy tym teście nastolatek bierze do buzi specjalną gąbkę, którą później wkłada się do specjalnego pojemnika i używa płytki testowej. Wynik można odczytać po ok. 10 minutach.

Domowe testy na narkotyki zazwyczaj są skuteczne. Jednak zawsze w takich testach istnieje ryzyko błędu. Dlatego jeśli chcemy mieć pewność, że nasze dziecko bierze narkotyki, powinniśmy udać się do punktu diagnostycznego i wykonać test z pomocą specjalisty.

Niektórzy rodzice zastanawiają się też, czy robienie testy na narkotyki własnemu dziecku jest właściwe. Zdaniem specjalistów, to zależy od celu. To naturalne, że zrobienie swojemu dziecku testu na obecność narkotyków jest nieprzyjemne. Natomiast jeśli ma to służyć wsparciu i chęci pomocy, jak najbardziej można poprosić nastolatka o wykonanie testu, tłumacząc mu cel badania. Po domowe testy na narkotyki nie powinniśmy natomiast sięgać wtedy, gdy wynik miałby służyć nadmiernej kontroli nastolatka i ograniczeniu jego prywatności.

Jak spokojnie i wspierająco rozmawiać o podejrzeniach?

Dzieci uzależnione od narkotyków mogą stosować kłamstwa i unikać rozmów z rodzicami. Dlatego mając podejrzenia bardzo ważne jest, żeby porozmawiać o nich z dzieckiem w spokojny i zrozumiały sposób.

Rozmowę o narkotykach warto zacząć w bezpiecznym miejscu. Może to być na przykład jego pokój, domowy salon lub cichy park, w którym nie ma ludzi. Poczucie bezpieczeństwa sprzyja otwartości i zmniejsza napięcie, dzięki czemu dziecko ma większą szansę na szczerość.

Rozmowę z dzieckiem warto zacząć od spytania o jego samopoczucie. Później można powiedzieć o swoich obserwacjach na temat jego zachowania, zmian w wyglądzie i spytać się, czy ma jakieś kłopoty. Podczas rozmowy trzeba unikać oskarżeń i moralizowania. Zamiast tego lepiej skupić się na własnych obserwacjach i emocjach. Można powiedzieć np. „Martwię się, bo zauważyłem, że ostatnio jesteś smutny i wycofany”. Taki sposób rozmowy pokazuje dziecku, że rodzic nie chce go skrzywdzić, tylko wyciąga do niego pomocną dłoń.

W dalszej części rozmowy można spokojnie powiedzieć, że podejrzewamy dziecko o przyjmowanie narkotyków. Swoje podejrzenia powinniśmy wyjaśnić m.in. obserwacją zachowania i wyjaśnić, jakie są zachowania po narkotykach. Rodzic może też powiedzieć, jakie są skutki sięgania po narkotyki przez młodzież i wyjaśnić, dlaczego młodzież sięga po narkotyki.

Równie ważne jest aktywne słuchanie. W trakcie rozmowy pozwól dziecku dojść do głosu bez przerywania i pochopnego oceniania. Nawet jeśli usłyszane informacje są trudne, postaraj się zachować spokój i zapewnić dziecko o swoim wsparciu.

Kiedy i do kogo zwrócić się po profesjonalną pomoc?

Narkotyki wśród młodzieży często świadczą o obecnych w ich życiu problemach. Dzieci chcąc uniknąć trudnych emocji mogą sięgać po stymulanty, które są niebezpieczne i szkodliwe. Dlatego jeśli podejrzewasz, że twoje dziecko może używać narkotyków, zgłoś się razem z pociechą do psychologa. Samodzielne tłumaczenie dziecku o szkodliwości zażywania narkotyków często jest nieskuteczne. Psycholog może zaoferować dziecku terapię uzależnień, która skupia się na znalezieniu przyczyny problemu i skutecznym rozwiązaniu.

W trakcie terapii uzależnień nastolatków dzieci uczą się, jak rozpoznać niepokojące objawy, jakie zmiany w organizmie wywołują narkotyki i poznają przyczyny swoich trudności. Podczas sesji stosowane są techniki takie jak dialog motywujący, który ma wzmocnić mocne strony dziecka. Pacjenci stosują też techniki relaksacyjne, które wykorzystują w trudnych chwilach.

Czasami w terapii uzależnień niezbędna jest pomoc psychiatry. Lekarz wie, jakie narkotyki zażywa młodzież i jak im pomóc. W trakcie wizyty wypisze leki, które pomogą dziecku przejść łagodnie przez proces wychodzenia z uzależnienia i skonsultuje stan pociechy z dorosłymi.

Jak wspólnie z dzieckiem stworzyć plan wyjścia z kryzysu?

Pojawienie się w domu narkotyków to trudny moment dla rodziców. Według statystyk Krajowego Biura ds. Przeciwdziałania Narkomanii do przyjmowania marihuany i haszyszu przyznało się aż 36% badanej młodzieży. Okazało się, że młodzież przyjmuje też inne substancje, w tym leki uspokajające w dużych ilościach. Dlatego warto już wcześniej opracować wspólny plan na trudne sytuacje.

Plan bezpieczeństwa powinien dotyczyć konkretnego problemu. Dlatego warto porozmawiać z dzieckiem o tym, co jest dla niego trudne i czego najbardziej potrzebuje. Następnie warto wyznaczyć cel, który jest konkretny, osiągalny i krótkoterminowy, np. szybkie odstawienie narkotyków. Po określeniu celu warto przejść do znalezienia z dzieckiem wspólnych rozwiązań. Jeśli przyczyną przyjmowania narkotyków jest np. przemoc rówieśnicza, dobrze porozmawiać z dyrekcją i zwrócić się o pomoc do psychologa.

Pomoc udzielana dziecku w ramach planu bezpieczeństwa powinna być podzielona na etapy. Dzieci powinny wiedzieć, że w każdej chwili mogą porozmawiać z rodziną o swoich problemach i że uzyskają od nich wsparcie.

Niezbędne wsparcie dzieciom i ich rodzicom oferuje też Klinika LMC. Nasz psycholog dla młodzieży w Poznaniu wie, że dzieci i narkotyki to trudny temat. Dlatego stara się zrozumieć każdego malucha i pokazać, ile niedobrego przynoszą używki.

W trakcie terapii często okazuje się, że przyjmowanie narkotyków jest skutkiem innych problemów, np. depresji lub prześladowania w szkole. Dlatego w trakcie psychoterapii dzieci uczą się rozpoznawać swoje emocje, pracują ze stresem i wzmacniają swoje mocne strony. W razie potrzeby nasza klinika oferuje też wsparcie lekarza psychiatry oraz psychoedukację dla rodziców.

Bibliografia:

1. Levy, S., Van Hook, S., & Knight, J. (2004). A review of Internet-based home drug-testing products for parents. Pediatrics, 113(4), 720-726.
2. Malczewski, A. (2022). Młodzież a substancje psychoaktywne. W: Młodzież 2021. Materiały prasowe – wybrane wyniki. Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom.

Zobacz także:

Fazy uzależnienia od alkoholu

Leczenie nałogów: psychiatra czy psycholog?

Nastolatek i zaburzenia odżywiania